Γιατί οι άντρες λένε μαλ@κίες;
Ιδού ένα πείραμα: Έστω μια τυπική τετραμελής παρέα αντρών μπροστά σε ισάριθμους καφέδες με καλαμάκι ένα τυπικό σαββατιάτικο μεσημέρι, η οποία ασχολείται αποκλειστικά με εκείνο το ειδικό πρόγραμμα εγκεφαλικού spa που ονομάζεται «κωλοβάρεμα».
Είναι στατιστικά διαπιστωμένο ότι μέσα σε ελάχιστη ώρα τα τέσσερα πειραματόζωα θα έχουν φτάσει σε τέτοιο σημείο την τέχνη της μαλακιολογίας (="ιλιγγιώδης" συνδυασμός υπερβολής και αυτοαποθέωσης), ώστε να αγγίξει τα όρια συναγερμού.
Υπάρχει μια σιωπηρή «συμφωνία τιμής» ανάμεσα στους άντρες:
Μην αμφισβητήσεις την παπαρολογία του άλλου. Και όταν έρθει η ώρα, ούτε εκείνος θα αμφισβητήσει τη δική σου. Η συμφωνία αυτή τηρείται ευλαβικά. Με αποτέλεσμα, κάθε φορά που βρίσκονται τρεις ή περισσότεροι άντρες μαζί σε ένα χώρο σχετικά απομονωμένο να εκρήγνυται μια βόμβα τερατολογίας. Στην πραγματικότητα, όλες οι μαλακιούλες που ανταλλάσσονται αθώα σε μια τυπική αντροπαρέα είναι ζήτημα οπτικής γωνίας και δημιουργικής σκέψης. Άσε που είναι έξω από τον κώδικα συμπεριφοράς ενός τζέντλεμαν να διακόπτει τον άλλον πάνω στην ώρα της έμπνευσης για να του επισημάνει ότι υπερβάλλει.
Το άθλημα της μαλακιούλας-για-να-περνάει-η-ώρα είναι για τους άντρες ό,τι το κομμωτήριο για τις γυναίκες: Ψυχοθεραπεία. Χαλάρωση. Αναζωογόνηση. Ύστερα από δυο τρεις ώρες γεμάτες χορταστική παπαρολογία μπορείς να βγεις καινούργιος. Για παράδειγμα, αρκεί ένα αμήχανο νεύμα χαιρετισμού από κάποιον επώνυμο ισχυρό παράγοντα της δημόσιας ζωής (που εκείνη την ώρα προσπαθεί να καταλάβει γιατί αυτός ο άγνωστος με τον οποίο διασταυρώθηκε στο δρόμο τού φωνάζει «πρόεδρε, πάρε παίκτες») για να έχει πλέον το δικαίωμα να πεις «εγώ χθες του τα ‘πα του Σωκράτη...». Αν τώρα υπάρχουν και κάποιοι πρόθυμοι να σε ακούσουν, μπορείς να αισθανθείς το ηθικό σου να ανεβαίνει σαν να σου έχει μόλις αφιερώσει η Βανδή το «Έλα να με πάρεις, φως μου» από την πίστα. (Ναι, φυσικά και κάτι προσπαθεί να σου πει με αυτή την αφιέρωση, αλλά εσύ το αφήνεις να περάσει έτσι γιατί συμπαθείς τον Ντέμη.)
Βέβαια, αν δεν υπήρχε η παπαρολογία, θα ζούσαμε σε έναν ανυπόφορα βαρετό κόσμο, όπου ο καθένας θα καθόταν στα κυβικά του και θα παρακολουθούσε τους άλλους στο ρετιρέ από τη θέση που του επιφύλαξε η ζωή (δηλαδή στον πάγκο). Γι' αυτό κατά βάθος αυτές οι φιδολογικές (εκ των «φίδι» και «λέω») παρεκτροπές χρησιμεύουν ως κίνητρο για να γίνεις καλύτερος άνθρωπος. Ή, τουλάχιστον, να φαντάζεσαι πώς θα ήταν αν δεν βαριόσουν να γίνεις. Και σε τελική ανάλυση, λίγη σάλτσα παραπάνω πάντα νοστιμεύει ένα πιάτο άνοστης πραγματικότητας.
Το φαινόμενο μάλιστα εντείνεται τους καλοκαιρινούς μήνες, στη διάρκεια των οποίων και περισσότερος χρόνος υπάρχει και η απόσταση από τον καθημερινό βιότοπο είναι μεγαλύτερη, οπότε δεν ζει κανείς με την καθημερινή υπενθύμιση της πικρής αλήθειας. Ίσως, πάλι, να συντελείται κάποια μυστηριώδης χημική διεργασία στον εγκέφαλο (όπου οι ηλιακές ακτίνες UV σε συνδυασμό με τις Μαργαρίτες και τις μπύρες προκαλούν εγκεφαλική έξαψη), οπότε η φαντασία καλπάζει και οι ρουκέτες εκτοξεύονται στις συζητήσεις με μεγαλύτερη ευκολία. Είναι η στιγμή που δεν έπιασες απλώς ένα ψάρι με το ψαροντούφεκο, αλλά «διακινδύνεψες τη ζωή σου για να πετύχεις μια σατανική δολοφονική κουτσομούρα». Η στιγμή που η λάθος μπαλιά του αντιπάλου που κατέληξε στο φιλέ του beach volley μπορεί να μετονομαστεί -με μια αθώα αλλαγή οπτικής γωνίας- σε «ηρωικό μπλοκ εκ μέρους σου, που έκρινε το παιχνίδι».
Υπάρχει, βέβαια, και η επιστημονική άποψη. Πρόσφατα ένας τύπος Αλέν ντε Μποτόν έγραψε ένα βιβλίο με τίτλο «Περί κοινωνικού στάτους». Εκεί αναπτύσσει τη θεωρία ότι, όσο είμαστε μικροί, οι γονείς μας και το περιβάλλον μας μας επαινούν χωρίς να χρειάζεται να κάνουμε κάτι σημαντικό. Μπορεί να βάλουμε δύο κυβάκια το ένα πάνω στο άλλο και να αρχίσουν να μας αποθεώνουν. Όσο μεγαλώνουμε, όμως, τα πράγματα ζορίζουν. Κανείς πια δεν μας επαινεί έτσι στα ξεκούδουνα απλώς επειδή υπάρχουμε. Όμως εμείς κατά βάθος το θέλουμε ακόμα. Μας λείπει. Και προσπαθούμε να κερδίσουμε το θαυμασμό των γύρω μας αποκτώντας κοινωνική μούρη. Που επισήμως ονομάζεται στάτους. Ή, σε ελεύθερη μετάφραση, «κάνω το παγόνι».
Στην πραγματικότητα, το να φαντάζεσαι ότι εσύ ξέρεις καλύτερα απ' όλους τους άλλους πώς πρέπει να κατέβει η ομάδα στο γήπεδο, ποιες ακριβώς επιχειρηματικές κινήσεις πρέπει να κάνει ο Δημήτρης Κοντομηνάς και πόσο πολύ βοήθησες (ως μυστικός σύμβουλος) τη Γιάννα στην επιτυχημένη διοργάνωση των Ολυμπιακών Αγώνων είναι απολύτως φυσιολογικό. Για την ακρίβεια, είναι κάτι αντίστοιχο με αυτό που κάνουν οι γυναίκες όταν περνάνε μπροστά από οποιονδήποτε καθρέφτη: ρουφάνε την κοιλιά τους, προτείνουν τον κώλο τους και αυτοθαυμάζονται για μερικά δευτερόλεπτα βλέποντας απέναντί τους ένα μοντέλο. Η μόνη διαφορά είναι ότι οι γυναίκες κάνουν τη δική τους εικονική πραγματικότητα πρωινάδικο. Οι άντρες, πάλι, προτιμούμε να την κάνουμε καφενείο των φιλάθλων.
Γι' αυτό μάλλον και στα εργοτάξια, στις οικοδομές και στα μεγάλα έργα μπαίνει πάντοτε απαραίτητη περίφραξη: για να εμποδίζει τους παρ' ολίγον Σαντιάγκους Καλατράβα να μπουν μέσα και να πουν μια γνώμη για το πώς θα μπορούσε να γίνει καλύτερα ο ανισόπεδος κόμβος και με ποιον τρόπο μπορούν να στοιβαχτούν καλύτερα ο ένας πάνω στον άλλο οι όροφοι ενός ουρανοξύστη. Μόνο που, επειδή και οι περιφράξεις γίνονται από άντρες, επικρατεί κατανόηση. Αφήνουν δηλαδή κάποιες τρύπες ώστε οι υπόλοιποι να μπορούν να βλέπουν την πρόοδο των εργασιών -και να μπορούν να λένε πόσο καλύτερα θα μπορούσαν να το είχαν κάνει εκείνοι.